การสร้างคุณธรรมของความเป็นพลเมืองในชุมชนไทย
พรพรรณ วีระปรียากูร 2543 ดุษฎีนิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, สาขาพัฒนศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
ความสำคัญของปัญหา
การศึกษาที่จัดโดยระบบโรงเรียนภายใต้การควบคุมดูแลของรัฐ ยังขาดการสร้างสรรค์ พร้อมจะยินดีต่ออำนาจที่เป็นอยู่เพียงอย่างเดียว จึงไม่สามารถก่อให้เกิดสังคมแห่งการเรียนรู้ หรือไม่สามารถสร้างให้บุคคลเกิดคุณลักษณะพื้นฐานที่สำคัญโดยเฉพาะอย่างยิ่งคุณธรรมของความเป็นพลเมืองที่จะนำไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยได้ เนื่องจากไม่สามารถสร้างให้คนไทยมีสิทธิ เสรีภาพ ความเสมอภาคในการคิด ในการกระทำหรือในอำนาจได้อย่างแท้จริง ส่วนผู้บริหารโรงเรียนก็มิได้มีประสบการณ์ที่จำเป็นที่จะต้องรู้ว่าอะไรเป็นสิ่งที่ทำได้หรือทำไม่ได้ เชื่อในการแข่งขันทางการศึกษาจนทำให้เคารพในการต่อสู้แทนการร่วมมือ หรือเกิดการแข่งขันสูงภายในชั้นเรียน ภายในโรงเรียน ความเป็นพลเมืองที่ได้จึงเต็มไปด้วยความรู้และทักษะแต่ขาดคุณธรรมซึ่งเป็นความดีงามของพลเมืองที่ตระหนักถึงการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อส่วนรวม ที่มีประสิทธิภาพในการเสริมสร้างสังคมและการเมืองที่ดี
คำถามการวิจัย
คุณลักษณะของคุณธรรมของความเป็นพลเมืองที่สร้างขึ้นมาโดยเงื่อนไขหรือบริบททางสังคมไทยที่เป็นชุมชนที่ดีงามมีลักษณะเป็นอย่างไรและมีกระบวนการสร้างขึ้นมาได้อย่างไร
วัตถุประสงค์ของการวิจัย
เพื่อศึกษาทำความเข้าใจเงื่อนไขโครงสร้างทางสังคมของชุมชนที่ก่อให้เกิดคุณธรรมความเป็นพลเมืองและศึกษาคุณลักษณะคุณธรรมความเป็นพลเมืองภายใต้บริบททางสังคม
วิธีดำเนินการวิจัย
ใช้วิธีการแบบปรากฏการณ์นิยม (Phenomenology approach) ซึ่งเป็นการลงไปดูปรากฏการณ์จริงที่เกิดขึ้น ช่วยให้เข้าใจบริบททางสังคมที่เอื้อหรือเป็นเงื่อนไขในการก่อเกิดคุณลักษณะคุณธรรมของความเป็นพลเมืองต่างๆ ได้ เป็นการสร้างทฤษฎีจากปรากฏการณ์จริงหรือทฤษฎีจากฐานราก ที่สามารถรวบรวมข้อมูลได้จากการสัมภาษณ์ระดับลึก และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม
สนาม
พื้นที่ที่ศึกษา เจาะจงพื้นที่ที่มีความเป็นชุมชนดีงาม อันเป็นปรากฏการณ์ที่มีเงื่อนไขแห่งการก่อเกิดหรือสร้างคุณธรรมของความเป็นพลเมืองปรากฏอยู่ การเข้าสู่พื้นที่ที่ศึกษา ผู้วิจัยทำหนังสือขอความร่วมมือกับชุมชนในการเก็บข้อมูล แสดงความจริงใจกับชุมชนสร้างความไว้วางใจ และความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน
ผู้ให้ข้อมูล เลือกตามหลักวิธีการเลือกเชิงทฤษฎี มีความเกี่ยวข้องกับปรากฏการณ์ที่ศึกษา คือคุณธรรมความเป็นพลเมือง ได้แก่ เจ้าหน้าที่ฝ่ายการศึกษา เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหาร เจ้าหน้าที่ฝ่ายอาหาร เจ้าหน้าที่ฝ่ายต่างประเทศ เจ้าหน้าที่ฝ่ายช่าง เด็กนักเรียน
วิธีการเก็บข้อมูล คือ การสัมภาษณ์ระดับลึกและการสังเกตแบบมีส่วนร่วม
ผลการศึกษา การเป็นพลเมืองตามวิถีประชาธิปไตย มีลักษณะดังนี้คือ มีความรู้ มีทักษะ และมีค่านิยมร่วมของความเป็นพลเมืองของคนในสังคมที่ดีงาม การจัดการศึกษาของโรงเรียนแห่งคุณธรรมความเป็นพลเมือง บูรณาการระหว่างปัจเจกบุคคลกับสังคม แบ่งเป็นสองลักษณะ ได้แก่ลักษณะหลัก จัดการศึกษาเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ในวิถีชีวิต เน้นการคิดการปฏิบัติ ร่วมกันทำกิจกรรมต่าง ๆ เน้นให้เกิดประสบการณ์ตรง ส่วนลักษณะรอง จัดการศึกษาในห้องเรียนเหมือนโรงเรียนทั่วไป
Profession diary